Pai Yipon

งานหัตถกรรมดั้งเดิม

เคียวคุโรมงสึกิโซเมะ กิโมโนดำพิธีการแห่งเกียวโต

京黒紋付染

การย้อมดำกิโมโนพิธีการติดตราตระกูลแบบเกียวโต ซ่อนสีแดงหรือครามไว้ข้างใต้ ทำให้สีดำดูลึกมีมิติ

ข้อมูลสำคัญ

ได้รับการรับรองเมื่อ
3 สิงหาคม 2522
ประเภท
ผ้าย้อม
ภูมิภาค
คันไซ
ชื่อทางการภาษาญี่ปุ่น
京黒紋付染
พื้นที่ตามทะเบียน (ภาษาญี่ปุ่น)
京都市

หน้าเว็บทางการ (ภาษาญี่ปุ่น) (เปิดในแท็บใหม่)

สีดำที่มีสีซ่อนอยู่

มงสึกิ หรือกิโมโนดำติดตราตระกูลสีขาว คือชุดพิธีการสูงสุดของญี่ปุ่น สีดำของเกียวโตไม่ใช่ดำเฉย ๆ ผ้าไหมจะถูกย้อมรองด้วยสีแดงหรือครามก่อน แม้ใช้สีสังเคราะห์ สีดำที่ได้ก็ยังลึกและมีเสน่ห์ จากนั้นจึงใส่ตราด้วยการเขียนมือหรือใช้แม่พิมพ์ ผลิตในเมืองเกียวโต จังหวัดเกียวโต

แช่หรือทาด้วยแปรง

ขึงผ้าไหมขาวบนกรอบไม้แล้วอบไอน้ำให้หน้ากว้างเสมอกัน ลงแป้งตรงตำแหน่งตราให้คงสีขาว แล้วเลือกหนึ่งในสองวิธี

  • ย้อมแช่ รองพื้นด้วยสีแดงหรือครามแล้วแช่ในน้ำย้อมสีดำ
  • ย้อมแปรง รองพื้นแล้วใช้แปรงทาสีดำ แบบซันโดกุโระ จะทาสีจากพืชและสีที่ใช้สารช่วยติดสี อย่างละอย่างน้อยสองรอบ

การเขียนตราเป็นขั้นตอนสุดท้าย

จากชุดซามูไรสู่ชุดพิธีการของชาติ

การย้อมดำมีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 10 และเป็นการย้อมกิโมโนดำติดตราอย่างเป็นแบบแผนในต้นศตวรรษที่ 17 ตั้งแต่กลางสมัยเอโดะ วิธีบินโรจิโซเมะบนพื้นครามกลายเป็นวิธีหลัก และซามูไรนิยมกิโมโนดำติดตรา พอสมัยเมจิ ชุดฮาโอริกับฮากามะติดตราถูกกำหนดเป็นชุดพิธีการของชาติ งานนี้จึงแพร่หลาย ช่างเกียวโตเรียนเทคนิคย้อมจากอังกฤษ และศึกษาการย้อมของฝรั่งเศสกับเยอรมนี จนเกิดวิธีที่เร็วขึ้นแบบปัจจุบันแทนบินโรจิโซเมะที่กินแรง ฝั่งนาโกย่าก็มีแบบของตัวเอง ดูนาโกย่าคุโรมงสึกิโซเมะ

รู้ไว้ก่อนไป

  • ลองดูกิโมโนดำของเกียวโตในแสงธรรมชาติ สีแดงหรือครามที่รองพื้นจะทำให้สีดำดูอุ่นหรือเย็นขึ้นนิด ๆ
  • กิโมโนดำติดตราใส่ในงานแต่งและงานพิธีสำคัญ ส่วนใหญ่จึงจะได้เห็นในงานพิธี

คำถามที่คนไทยถามบ่อย

ทำไมต้องย้อมแดงหรือครามก่อน?

สีรองพื้นทำให้สีดำสุดท้ายลึกและมีมิติ แม้จะใช้สีสังเคราะห์

ตราตระกูลย้อมหรือเขียน?

ลงแป้งกันตรงตราให้เป็นสีขาวไว้ แล้วเขียนตราด้วยมือหรือใช้แม่พิมพ์ในขั้นตอนสุดท้าย

มาจากที่ไหน

หัตถกรรมอื่นจากพื้นที่เดียวกัน

ของดีประจำถิ่นจากพื้นที่เดียวกัน

เรื่องเล่ามรดกญี่ปุ่นในพื้นที่เดียวกัน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

เที่ยวญี่ปุ่นแบบอื่น