งานหัตถกรรมดั้งเดิม
ผ้าไหมฮนบะโอชิมะสึมุงิ ผ้าย้อมโคลนแห่งอามามิ
本場大島紬
ผ้าไหมเบาและไม่ยับง่ายจากเกาะอามามิโอชิมะและคาโกชิมะ ย้อมด้วยแทนนินจากพืชและโคลน ลายมัดหมี่ละเอียดจนผ้าหนึ่งม้วนใช้เวลาเกือบปี
ข้อมูลสำคัญ
- ได้รับการรับรองเมื่อ
- 17 กุมภาพันธ์ 2518
- ประเภท
- ผ้าทอ
- ภูมิภาค
- คิวชูและโอกินาว่า
- ชื่อทางการภาษาญี่ปุ่น
- 本場大島紬
- พื้นที่ตามทะเบียน (ภาษาญี่ปุ่น)
- 鹿児島県/奄美市、鹿児島市、大島郡竜郷町、喜界町、宮崎県/都城市他
ผ้าไหมย้อมโคลน
โอชิมะสึมุงิขึ้นชื่อเรื่องลายมัดหมี่ที่ละเอียดและสดใส และการย้อมโคลนที่เรียกว่าโดโรโซเมะ ช่างย้อมด้ายด้วยไม้ชาริมไบ ไม้พุ่มท้องถิ่น แล้วจุ่มในโคลนที่มีธาตุเหล็กสูง ได้สีเข้มลึกแต่นุ่มนวล ผ้านุ่ม เบา และยับยาก ผลิตบนเกาะอามามิโอชิมะและเมืองคาโกชิมะ จังหวัดคาโกชิมะ และเมืองมิยาโกโนโจ จังหวัดมิยาซากิ
ทอสองรอบ
ช่างออกแบบลายก่อน แล้วมัดด้ายให้แน่นบนกี่พิเศษชื่อชิเมบาตะ ส่วนที่มัดจะกันสีไม่ให้ติด ย้อมด้วยชาริมไบกับโคลนหลายรอบ แล้วแกะส่วนที่มัดออก ค่อยทอผ้าจริงอีกรอบ ทั้งกระบวนการใช้เวลาราวหกเดือนถึงหนึ่งปี
มัดหมี่จากทางใต้
การทอผ้าบนเกาะอามามิย้อนไปถึงราวศตวรรษที่ 7 แหล่งผลิตเป็นรูปเป็นร่างช่วงต้นศตวรรษที่ 18 ก่อนเทคนิคจะแพร่ไปคาโกชิมะ เชื่อกันว่ารากมาจากผ้าอิกัตของอินเดีย ที่แพร่ผ่านสุมาตรา ชวา และหมู่เกาะซุนดา จนมาถึงอามามิ เป็นญาติห่าง ๆ กับผ้ามัดหมี่ในอุษาคเนย์บ้านเรา
รู้ไว้ก่อนไป
- ลองพลิกดูด้านหลังผ้า มัดหมี่แท้จะเห็นลายทั้งสองด้าน เพราะย้อมลงในเส้นด้ายก่อนทอ
- ของโอชิมะสึมุงิแม้ชิ้นเล็กก็ราคาสูง ควรซื้อจากร้านในแหล่งผลิตหรือร้านกิโมโนเฉพาะทางที่บอกได้ว่าใครเป็นคนทำ
คำถามที่คนไทยถามบ่อย
โดโรโซเมะคืออะไร?
คือการย้อมโคลน นำด้ายที่ย้อมแทนนินจากไม้ชาริมไบไปแช่โคลนที่มีธาตุเหล็กสูง ด้ายจะกลายเป็นสีดำอมน้ำตาลเข้มแต่นุ่มนวล
ทำไมผ้าโอชิมะสึมุงิใช้เวลาทำนาน?
เพราะต้องมัดลายด้ายบนกี่ก่อนย้อม ย้อมแทนนินและโคลนหลายรอบ แล้วแกะออกและทอ รวมแล้วราวหกเดือนถึงหนึ่งปี
มาจากที่ไหน
หัตถกรรมอื่นจากพื้นที่เดียวกัน
ของดีประจำถิ่นจากพื้นที่เดียวกัน
เรื่องเล่ามรดกญี่ปุ่นในพื้นที่เดียวกัน
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
ข้อมูลในหน้านี้ตรวจสอบกับแหล่งเหล่านี้