Pai Yipon

งานหัตถกรรมดั้งเดิม

ผ้าไหมฮนบะโอชิมะสึมุงิ ผ้าย้อมโคลนแห่งอามามิ

本場大島紬

ผ้าไหมเบาและไม่ยับง่ายจากเกาะอามามิโอชิมะและคาโกชิมะ ย้อมด้วยแทนนินจากพืชและโคลน ลายมัดหมี่ละเอียดจนผ้าหนึ่งม้วนใช้เวลาเกือบปี

ข้อมูลสำคัญ

ได้รับการรับรองเมื่อ
17 กุมภาพันธ์ 2518
ประเภท
ผ้าทอ
ภูมิภาค
คิวชูและโอกินาว่า
ชื่อทางการภาษาญี่ปุ่น
本場大島紬
พื้นที่ตามทะเบียน (ภาษาญี่ปุ่น)
鹿児島県/奄美市、鹿児島市、大島郡竜郷町、喜界町、宮崎県/都城市他

หน้าเว็บทางการ (ภาษาญี่ปุ่น) (เปิดในแท็บใหม่)

ผ้าไหมย้อมโคลน

โอชิมะสึมุงิขึ้นชื่อเรื่องลายมัดหมี่ที่ละเอียดและสดใส และการย้อมโคลนที่เรียกว่าโดโรโซเมะ ช่างย้อมด้ายด้วยไม้ชาริมไบ ไม้พุ่มท้องถิ่น แล้วจุ่มในโคลนที่มีธาตุเหล็กสูง ได้สีเข้มลึกแต่นุ่มนวล ผ้านุ่ม เบา และยับยาก ผลิตบนเกาะอามามิโอชิมะและเมืองคาโกชิมะ จังหวัดคาโกชิมะ และเมืองมิยาโกโนโจ จังหวัดมิยาซากิ

ทอสองรอบ

ช่างออกแบบลายก่อน แล้วมัดด้ายให้แน่นบนกี่พิเศษชื่อชิเมบาตะ ส่วนที่มัดจะกันสีไม่ให้ติด ย้อมด้วยชาริมไบกับโคลนหลายรอบ แล้วแกะส่วนที่มัดออก ค่อยทอผ้าจริงอีกรอบ ทั้งกระบวนการใช้เวลาราวหกเดือนถึงหนึ่งปี

มัดหมี่จากทางใต้

การทอผ้าบนเกาะอามามิย้อนไปถึงราวศตวรรษที่ 7 แหล่งผลิตเป็นรูปเป็นร่างช่วงต้นศตวรรษที่ 18 ก่อนเทคนิคจะแพร่ไปคาโกชิมะ เชื่อกันว่ารากมาจากผ้าอิกัตของอินเดีย ที่แพร่ผ่านสุมาตรา ชวา และหมู่เกาะซุนดา จนมาถึงอามามิ เป็นญาติห่าง ๆ กับผ้ามัดหมี่ในอุษาคเนย์บ้านเรา

รู้ไว้ก่อนไป

  • ลองพลิกดูด้านหลังผ้า มัดหมี่แท้จะเห็นลายทั้งสองด้าน เพราะย้อมลงในเส้นด้ายก่อนทอ
  • ของโอชิมะสึมุงิแม้ชิ้นเล็กก็ราคาสูง ควรซื้อจากร้านในแหล่งผลิตหรือร้านกิโมโนเฉพาะทางที่บอกได้ว่าใครเป็นคนทำ

คำถามที่คนไทยถามบ่อย

โดโรโซเมะคืออะไร?

คือการย้อมโคลน นำด้ายที่ย้อมแทนนินจากไม้ชาริมไบไปแช่โคลนที่มีธาตุเหล็กสูง ด้ายจะกลายเป็นสีดำอมน้ำตาลเข้มแต่นุ่มนวล

ทำไมผ้าโอชิมะสึมุงิใช้เวลาทำนาน?

เพราะต้องมัดลายด้ายบนกี่ก่อนย้อม ย้อมแทนนินและโคลนหลายรอบ แล้วแกะออกและทอ รวมแล้วราวหกเดือนถึงหนึ่งปี

มาจากที่ไหน

หัตถกรรมอื่นจากพื้นที่เดียวกัน

ของดีประจำถิ่นจากพื้นที่เดียวกัน

เรื่องเล่ามรดกญี่ปุ่นในพื้นที่เดียวกัน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

เที่ยวญี่ปุ่นแบบอื่น