มารยาทญี่ปุ่นสำหรับมือใหม่: เรื่องที่ควรรู้จริง ๆ ก่อนไปเที่ยว

หลักเดียวที่อยู่เบื้องหลังเกือบทุกกฎ

มารยาทญี่ปุ่นส่วนใหญ่มาจากหลักว่า อย่าทำให้คนอื่นเดือดร้อน (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) JNTO เรียกสิ่งนี้ว่า “โอโมอิยาริ” คือการนึกถึงใจคนอื่น ง่าย ๆ อย่างพูดเบาลงบนรถไฟ หรือเอากระเป๋าใบใหญ่ไปฝากล็อกเกอร์ไม่ให้เกะกะทางเดิน (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) พอมองแบบนี้ กฎต่าง ๆ จะไม่ดูจุกจิกอีกต่อไป คนไทยเองก็คุ้นกับเรื่องความเกรงใจอยู่แล้ว ไม่แน่ใจตรงไหนก็ดูคนรอบตัวเป็นตัวอย่าง

รู้คำญี่ปุ่นไว้ไม่กี่คำช่วยได้มากกว่ากฎข้อไหน ทั้งคำทักทาย “ขอหน่อย” (โอเนไงชิมัส) และ “ขอบคุณ” (อาริกาโตะ โกไซมัส) เป็นจุดเริ่มที่ดี (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ในเมืองใหญ่ โรงแรม ร้านค้า และร้านอาหารหลายแห่งพูดภาษาอังกฤษได้ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))

บนรถไฟและรถบัส

• เงียบไว้ก่อน ผู้โดยสารพูดกันเบา ๆ ไม่คุยโทรศัพท์ และใช้หูฟัง (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ตั้งมือถือเป็นโหมดเงียบไว้เลย
• ต่อแถวตามเส้นบนพื้น คนญี่ปุ่นต่อแถวทุกที่ รวมถึงรอขึ้นรถไฟ และไม่มีใครแซงคิว (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) รอให้คนลงก่อนแล้วค่อยขึ้น
• ที่นั่งสำรอง สำหรับผู้สูงอายุ คนท้อง พ่อแม่ที่มีลูกเล็ก และผู้พิการ ลุกให้แม้เขาอาจปฏิเสธ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• การกิน บนชินคันเซ็นกินได้ แต่บนรถไฟในเมืองถือว่าเสียมารยาท (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• บันไดเลื่อน ยืนนิ่ง ๆ จับราวไว้ อย่าเดินบนบันไดเลื่อน ช่วงคนเยอะถ้าบันไดกว้างพอให้ยืนสองแถว (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• กระเป๋าเดินทางใบใหญ่ วางให้พ้นทางคนอื่น ชินคันเซ็นบางสายต้องจองที่วางกระเป๋าใหญ่ล่วงหน้า (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))

เมื่อไหร่ต้องถอดรองเท้า

สถานที่ท่องเที่ยว ร้านอาหาร และที่พักแบบดั้งเดิมบางแห่งจะให้ถอดรองเท้าก่อนเข้า มักมีชั้นวางรองเท้า และอาจมีสลิปเปอร์ให้ใส่แทน (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) อาคารในวัดหลายแห่งก็เช่นกัน บางวัดมีถุงพลาสติกให้ใส่รองเท้าถือไปด้วย (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) สังเกตง่าย ๆ คือพื้นตรงทางเข้าที่ยกสูงขึ้น รองเท้าต้องอยู่ข้างล่าง ไม่ขึ้นไปบนพื้นที่ยกระดับ

• ใส่ถุงเท้าที่ไม่ขาด เพราะจะได้ถอดรองเท้าบ่อยกว่าที่คิด
• ห้ามใส่สลิปเปอร์เหยียบเสื่อทาทามิ ถอดไว้ที่ขอบเสื่อก่อน
• ห้องน้ำมักมีสลิปเปอร์แยกของตัวเอง ใส่เข้าไปแล้วอย่าลืมเปลี่ยนคืนตอนออกมา
• ห้องลองเสื้อผ้าบางร้านก็ให้ถอดรองเท้าก่อนเข้า (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))

ไหว้ศาลเจ้าและวัด

ศาลเจ้าเป็นของศาสนาชินโต ความเชื่อดั้งเดิมของญี่ปุ่น ส่วนวัดเป็นของพุทธศาสนา และหลายแห่งตั้งอยู่ติดกัน (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ดูง่าย ๆ จากประตู ศาลเจ้ามีเสาโทริอิ ส่วนวัดมีประตูซันมง (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ดูที่น่าไปได้ในวัดและศาลเจ้าที่เราคัดไว้

ที่ศาลเจ้า

1. โค้งหนึ่งครั้งก่อนผ่านเสาโทริอิ แล้วเดินเยื้องซ้ายหรือขวาเล็กน้อย ไม่เดินตรงกลางพอดี (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
2. ที่อ่างชำระมือ (เทมิซึยะ) จับกระบวยด้วยมือขวาตักน้ำราดมือซ้าย เปลี่ยนมาจับมือซ้ายราดมือขวา แล้วเทน้ำใส่อุ้งมือซ้ายเล็กน้อยไว้บ้วนปาก บ้วนทิ้งข้างอ่าง น้ำหนึ่งกระบวยใช้ครบทั้งสามขั้น และห้ามเอาปากแตะกระบวย (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
3. ที่หน้าศาล หย่อนเหรียญลงกล่องรับบริจาคเบา ๆ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
4. โค้งสองครั้ง ตบมือสองครั้ง อธิษฐาน แล้วโค้งปิดท้ายอีกหนึ่งครั้ง (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))

ที่วัด

วัดไม่เคร่งเท่าศาลเจ้า ถ้ามีอ่างชำระมือก็ล้างมือได้เหมือนกัน แต่ไม่ต้องตบมือ ถ้าจุดธูป ดับไฟด้วยการโบกมือ ห้ามเป่า และสังเกตป้ายห้ามถ่ายรูปในอาคาร (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) คนไทยที่ชินกับการไหว้พระที่บ้าน ทำแบบสงบ ๆ เหมือนเข้าวัดไทยก็ถูกต้องแล้ว

ไปกินข้าวนอกบ้าน

• ผ้าเย็น (โอชิโบริ) ใช้เช็ดมือเท่านั้น เอามาเช็ดหน้าถือว่าเสียมารยาท (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ข้อนี้คนไทยพลาดบ่อย เพราะบ้านเราเช็ดหน้ากันเป็นปกติ
• ค่าโต๊ะ ที่อิซากายะ จานเล็ก ๆ ที่ยกมาให้โดยไม่ได้สั่งไม่ใช่ของฟรี แต่เป็นค่าโต๊ะ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• ตะเกียบ วางบนที่วางตะเกียบ และใช้ตะเกียบกลางคีบอาหารที่แบ่งกัน ร้านส่วนใหญ่มีช้อนส้อมให้ถ้าขอ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• ซดเส้นเสียงดัง เป็นเรื่องปกติ ไม่มีใครว่า
• ไม่ฉีดน้ำหอมกลิ่นแรง เวลาไปร้านซูชิ เพราะกลิ่นอาหารสำคัญ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• จองร้านแล้วไปให้ตรงเวลา หรือยกเลิกล่วงหน้านาน ๆ ร้านเล็กซื้อวัตถุดิบตามยอดจอง (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• ไม่ต้องให้ทิป ไม่ใช่ธรรมเนียม และมักทำให้พนักงานงง (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ราคารวมภาษีแล้ว ดูเพิ่มใน เรื่องเงินที่ญี่ปุ่น

ตามถนนและที่สาธารณะ

• ขยะ ถ้าไม่มีถังให้ถือกลับไปด้วย เจอถังแล้วต้องแยกประเภท กฎแต่ละเมืองไม่เหมือนกัน (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ร้านสะดวกซื้อมักมีถังสำหรับของที่ซื้อจากร้าน
• สูบบุหรี่ โดยทั่วไปห้ามในอาคารและนอกจุดที่กำหนด รวมถึงห้ามเดินไปสูบไป (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• ถ่ายรูป เคารพพื้นที่ส่วนตัว และขออนุญาตก่อนถ่ายรูปคนเสมอ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• หน้ากากอนามัย ถ้าไอหรือเป็นหวัด ใส่หน้ากากถือว่าสุภาพ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• ถุงช้อปปิ้ง เกือบทุกร้านคิดเงินเพิ่ม พกถุงผ้าพับได้ไว้ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))
• เงินสด พกไว้บ้าง ร้านเล็ก รถบัสต่างจังหวัด และตู้ขายตั๋วบางตู้รับแต่เงินสด (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))

ที่พัก

ในเรียวกังหรือห้องที่ปูเสื่อทาทามิ อย่าลากกระเป๋าเดินทางบนเสื่อ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) เวลาแช่ออนเซ็น อาบน้ำล้างตัวให้สะอาดและล้างสบู่ออกให้หมดก่อนลงบ่อ และห้ามใส่ชุดว่ายน้ำลงบ่อ (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ถ้าจองบ้านพักให้เช็กว่ามีใบอนุญาตที่พักแบบถูกกฎหมาย (JNTO (เปิดในแท็บใหม่)) ผ้าขนหนูที่ยืมจากออนเซ็นคืนพนักงานหรือวางในจุดที่กำหนด (JNTO (เปิดในแท็บใหม่))

กำลังวางแผนทริปแรก? แผน เที่ยวญี่ปุ่นครั้งแรก 7 วัน กับ คู่มือวันเดินทางถึงญี่ปุ่น จะพาไปใช้เรื่องเหล่านี้ในทริปจริง และ บัตร IC ช่วยให้นั่งรถไฟง่ายขึ้นเยอะ